وصال شيرازى ميرزا محمد شفيع شيرازى معروف به ميرزا كوچك و متخلّص به « وصال » از بزرگترين شعرا و غزلسرايان مشهور اوايل دوره‌ى قاجاريه است ، كه به سال 1197 ه ق . در شيراز متولد شد . خاندانش در دوره‌ى صفويان و افشاريان و زنديان به اعمال ديوانى مشغول بودند . وصال در دوره‌ى جوانى مدتى سرگرم تحصيل ادب خط به ويژه خط نسخ و هنرهاى زيبا ، موسيقى و سير در مقامات عرفانى بود . وصال علوم متداول زمان را در نزد برخى دانشمندان همچون ميرزا ابو القاسم سكوت فرا گرفت . خود نيز فرزندانى چون وقار ، ميرزا محمود طبيب متخلّص به حكيم ، ميرزا ابو القاسم فرهنگ و داورى و يزدانى كه همه اهل علم و هنر بوده‌اند تربيت كرد كه نام وى و خاندان وصال را پر آوازه ساختند . وى در ساختن مثنوى مهارت داشت و داستان « فرهاد و شيرين » را كه وحشى بافقى ( متوفى به سال 991 ه ) آغاز كرده بود به پايان رسانيد . ديوان وى شامل قصايد ، غزليات نغز و لطيف و مثنويها و نيز مدايح و مراثى بسيار است . كتابى نيز در ترجمه و شرح و نظم « اطواق الذهب » زمخشرى دارد . وصال به سال 1262 ه ق . در شيراز درگذشت . او به خاطر ارادت خاص و اعتقاد راستين به پيامبر اكرم ( ص ) و خاندان او ( ع ) اشعار سوزناك و تركيب بندهاى استادانه‌اى در مصائب حضرت سيّد الشهدا و اهل بيت عصمت و طهارت دارد . مرثيه‌هاى شورانگيز او كه به سبك و روش محتشم كاشانى است به شهرت ادبى او افزوده است . « 1 » - * - تركيب‌بند : مصائب خامس اصحاب كساء ( ع ) : « 2 » 1 اين جامه‌ى سياه فلك در عزاى كيست ؟ * وين جيب چاك گشته‌ى صبح از براى كيست ؟ اين جوى خون كه از مژه‌ى خلق جارى است * تا در مصيبت كه و در ماجراى كيست ؟ اين آه شعله‌ور كه ز دلها رود به چرخ * ز اندوه دل گداز و غم جانگزاى كيست ؟ خونى اگر نه دامن دلها گرفته است * اين لَختِ دل به دامن ما ، خونبهاى كيست ؟ گر نيست حشر و در غم خويش است هركسى * در آفرينش اين همه غوغا براى كيست ؟ شد خلق مختلف ز چه با نوحه متّفق ؟ * اين گونه جنّ و انس و ملك در عزاى كيست ؟ هندو و گبر و مؤمن و ترسا به يك غمند * اين جانِ از جهان شده ناآشناى كيست ؟ ذرّات از طريق صدا ناله مىكنند * تا اين صدا ز ناله‌ى اندُه فزاى كيست ؟ صاحب عزا كسى است كه دلهاست جاى او * دلها جز آنكه مونس دلهاست جاى كيست ؟ آرى خداست در دل و صاحب عزا خداست زان هر دلى به تعزيه‌ى شاه كربلاست

--> ( 1 ) - مراثى وصال ؛ از صبا تا نيما ، ج 1 ، ص 40 و 41 . فرهنگ معين . فارسنامه‌ى ناصرى ؛ ج 2 ، ص 990 و 995 . ( 2 ) - گلشن وصال ؛ ص 30 - 42 .